Wartenberg Sendromu

Başparmağınızın kökündeki, el bileğinizin dış yanındaki geçmeyen yanma, batma ve elektriklenme hissi nedeniyle size de “De Quervain Tenosinoviti (başparmak tendon sıkışması)” teşhisi konuldu mu? Bu bölgeye yapılan kortizon enjeksiyonlarına, kullanılan ilaçlara ve bandajlara rağmen dorsoradial eldeki nöropatik ağrı ve hassasiyet neden hafiflemedi? Hatta elinize bir kol saati takmak, sıkı bir bileklik sarmak veya el bileğinizi hafifçe bükmek bile neden parmaklarınızda ani dizestezik elektriklenme hissi uyandırıyor? Bu tanısal çıkmazın arkasında, el cerrahisi pratiğinde en sık gözden kaçan ve yanlış teşhisle tendon hastalığı sanılan çok kritik bir periferik sinir sıkışması yatmaktadır: Wartenberg Sendromu.

Tıp literatüründe cheiralgia paresthetica veya yüzeyel radial sinir sıkışması olarak da adlandırılan bu sinsi nöropati (sinir hastalığı), el bileği ve ön kol seviyesinde mekanik olarak baskılanan bir duyusal sinirin çığlığıdır. Erken dönemde doğru ayırt edilmediğinde hastaları yanlış cerrahi süreçlere sevk edebilen bu tablo, ileri düzey periferik sinir değerlendirmesi gerektiren ciddi bir nöropati tablosudur.

Hızlı Özet: 5 Maddede Wartenberg Sendromu

• Saf Duyusal Bir Radial Sinir Sıkışmasıdır: Wartenberg sendromu, yüzeyel radial sinirin (SRN) el bileği seviyesinde sıkışmasıyla gelişen bir tuzak nöropatidir. Motor lif içermez; bu nedenle tipik olarak felç veya belirgin kas güç kaybı görülmez.
• En Sık De Quervain ile Karışır: Başparmak kökü ve el bileğinin dış yanında ağrı yaptığı için çoğu zaman tendon hastalığı sanılır. Ancak Wartenberg’de ağrı mekanik değil; yanıcı, elektriklenme tarzında ve nöropatik karakterdedir.
• Saat ve Bileklik Basısı Semptomları Artırır: Kol saati, sıkı bileklik, kelepçe veya dar bandaj kullanımı; sinirin geçtiği fascial exit zone üzerinde bası oluşturarak el sırtında yanma, allodini ve karıncalanmayı dramatik şekilde artırabilir.
• EMG Normal Çıkabilir: Hastalığın en önemli tanısal paradokslarından biri budur. Dinamik ve intermittan sinir basısı nedeniyle standart EMG incelemeleri normal olabilir. Tanıda klinik muayene ve dinamik ultrasonografi belirleyici rol oynar.
• Tedavide Amaç Siniri Rahatlatmaktır: Atelleme, sinir kaydırma egzersizleri (nerve gliding), ultrason eşliğinde hidrodiseksiyon ve dirençli vakalarda cerrahi nöroliz ile sinir üzerindeki fibro-fasyal bası kaldırılır.

Wartenberg Sendromu Nedir?

Anatomik olarak Wartenberg Sendromu, üst ekstremitenin ana sinir ağlarından biri olan radial sinirin uç dallarından biri olan yüzeyel radial sinirin (superficial branch of radial nerve – SRN), ön kolun alt ucunda ve el bileği seviyesinde dar fibro-musküler tüneller ile fasyal (zar) yapılar arasında sıkışmasıyla karakterize saf duyusal bir tuzak nöropatidir (sensory-only neuropathy).

Radial sinir dirsek seviyesinde iki ana dala ayrılır: Derin motor dal (arka interosseöz sinir) ön kolun arkasındaki kasları hareket ettirirken, yüzeyel dal (SRN) tamamen duyusal lifler taşır. Bu yüzeyel sinir, elin hareket fonksiyonlarına (motor güç) kesinlikle katılmaz; görevi sadece el sırtının radial (başparmak) tarafının, başparmak üstünün ve işaret parmağı arkasının hissini (duyusunu) taşımaktır. Dolayısıyla, Wartenberg sendromunda motor güç kaybı tipik olarak izlenmez. Hastalığın tüm belirtileri yanma, sızlama ve aşırı hassasiyet gibi duyusal (nöropatik) semptomlar etrafında şekillenir. Semptomlar çoğu zaman kıyafet kolları veya hafif dokunma ile bile şiddetli bir acı şeklinde tetiklenebilir (allodynia). Sinir kılıfı üzerindeki mikrovasküler dolaşımın bozulması, bölgede radial sensory neuropathy (radial duyusal sinir hasarı) tablosunu kronikleştirir.

Radial Sinir Ön Kolda Nerede Sıkışır?

Wartenberg sendromunu ortaya çıkaran mekanik sıkışma, el bileğinin hemen üzerinde, ön kolun alt/dış kısmındaki çok özel bir anatomik geçitte meydana gelir. Bu bölgenin mikro-anatomisine hakim olmak, doğru teşhis ve cerrahi gevşetme aşaması için en yüksek klinik uzmanlık alanıdır:

Brachioradialis ve ECRL Kas Sınırları

Ön kolun üst ve orta bölgesinde, yüzeyel radial sinir (SRN) oldukça korunaklı bir plandadır. Ön kolun dış yanındaki kalın brachioradialis (BR) kasının gövdesi altında, derin dokularda seyreder. Ancak ön kolun alt 1/3’lük kısmına gelindiğinde, sinir cilt altına doğru çıkmak için yüzeyel plana geçiş yapar. Tam bu aşamada, brachioradialis kas tendonu ile extensor carpi radialis longus (ECRL) kas tendonu arasından yüzeyel plana doğru ilerler.

Fasyal Çıkış Bölgesi (Fascial Exit Zone)

Sinirin kas derinliğinden çıkıp cilt altı yağ dokusuna ulaştığı bu kritik geçiş noktasına tıpta fasyal çıkış bölgesi (fascial exit zone) denir. Burası sinirin en savunmasız olduğu anatomik dar tüneldir. Normal şartlarda bu bölgede sinirin rahatça kaymasını sağlayan fasyal kılıf, bazı hastalarda veya tekrarlayıcı mekanik zorlanmalarda aşırı sertleşir. El bileğinin sürekli içe döndürülmesi (pronasyon) ve ulnar deviasyona (elin serçe parmağı yönüne bükülmesi) maruz kalması esnasında, brachioradialis ve ECRL tendonları birbirine yaklaşarak sinir üzerinde dinamik kompresyon (sıkışma) oluşturur.

Sinirin hemen bu sıkışma noktasının ilerisinde cilt altına geçmesi, dışarıdan gelen harici basılara karşı onu aşırı duyarlı hale getirir; bu yüzden hastalık literatürde saat nöropatisi (watch neuropathy) veya kelepçe nöropatisi olarak da adlandırılır. Sıkı saat kayışları, metal bileklikler, kelepçeler ve el bileğini sıkan medikal bandajlar bu bölgedeki mekanik basıncı doğrudan artırarak semptomları dramatik şekilde şiddetlendirir.

Wartenberg Sendromu ile De Quervain Tenosinoviti Farkı

Klinik pratikte bu iki patoloji, el bileğinin radial (başparmak) tarafında ve aynı anatomik bölgede ağrı oluşturduğu için sıklıkla birbirine karıştırılır. Ancak dikkatli bir periferik sinir cerrahisi yaklaşımıyla, iki hastalık arasında hatalı tedavilerin ve gereksiz cerrahilerin önüne geçen şu keskin klinik farklar ayırt edilir:

Wartenberg Sendromu Belirtileri

Yüzeyel radial sinirin (SRN) dar fasyal tünelde sıkışması ve kompresif iskemiye maruz kalması, hastanın günlük yaşamında el bileği mekanik problemlerinden çok farklı bir semptom kompleksi çizer.

Dorsoradial El Bölgesinde Allodini ve Dizestezi

Wartenberg sendromuna sahip hastalar polikliniklere genellikle el sırtındaki tahammül edilemeyen bir cilt hassasiyetiyle başvururlar. Sinir liflerindeki hasar ve irritasyon nedeniyle:

• Allodynia (Allodini): Normal şartlarda ağrı uyandırmaması gereken rüzgar esmesi, el yıkama, kıyafet kolunun hafifçe sürtmesi veya cilde dokunulması gibi uyaranlar, hastada derin, yakıcı ve keskin nöropatik ağrı tetikler.
• Anormal Duyusal Algı (Dizestezi): Hasta el sırtına dokunduğunda bunu normal bir dokunma hissi olarak değil, rahatsızlık verici, elektriklenme ve anormal duyusal algı olarak deneyimler. Başparmak üstü ve işaret parmağı arkasındaki hipoestezi (duyu azalması) bu tabloya eşlik eder.
• Wartenberg sendromunda semptomlar istirahatte de devam edebilir ve el bileği ile başparmağın pozisyonundan bağımsız olarak hissedilebilir; bu durum De Quervain’den ayıran kritik bir klinik ipucudur. El bileğinin gece bükülü kalmasıyla lokal kompresyon artabilir; ancak De Quervain’in aksine semptomlara ulaşmak için hareket gerekmez.

Saat, Bileklik ve Harici Bası İntoleransı

Sinirin fasyal çıkış bölgesinden hemen sonra cilt altına geçerek çok yüzeyel bir trasede seyretmesi, dışarıdan gelebilecek en küçük harici basılara karşı el bileğini tamamen savunmasız bırakır:

• Hasta asla kol saati takamaz, metal veya deri bilekliklerin temasından kaçınır. Sıkı bir kıyafet kolu veya kışın giyilen sıkı eldiven manşetleri bile el sırtında ani dizestezik elektriklenme krizlerine yol açar.
• El bileğinin ulnar yöne bükülmesi (serçe parmağa doğru eğilmesi) siniri BR ve ECRL tendonları arasında daha fazla sıkıştıracağı için, hastalar poşet taşırken veya direksiyon tutarken el sırtında ani bir elektrik çarpması hissi yaşayabilirler.

Tıbbi Müdahaleye Bağlı Wartenberg Sendromu Tehlikesi

Wartenberg sendromu sadece tekrarlayıcı mekanik zorlanmalardan kaynaklanmaz; el cerrahisi pratiğinde tıbbi ve cerrahi girişimler sonrasında en sık yaralanan duyusal sinirlerden biri yüzeyel radial sinirdir. İyatrojenik (medikal uygulama kaynaklı) hasarlar şu durumlarda tetiklenebilir:

1. Hatalı De Quervain Enjeksiyonları: Tendon kılıfı yerine çok yüzeyel yapılan kortizon enjeksiyonları cildi atrofiye uğratarak siniri harici basılara tamamen açık hale getirebilir veya iğne ucu doğrudan sinir gövdesini yaralayabilir.
2. Damar Yolu (IV) ve Kan Alma Girişimleri: El bileğinin dorsal radial yüzündeki yüzeyel venlerden (Vena cephalica) kan alınırken veya damar yolu açılırken körlemesine yapılan iğne manipülasyonları sinir hasarı ve ağrılı nörom krizleri başlatabilir.
3. El Bileği Artroskopisi Portalları: El bileği kapalı ameliyatlarında (artroskopi) açılan 1-2 ve 3-4 portalları yüzeyel radial sinirin hemen komşuluğundadır; titiz diseksiyon yapılmadığında sinir doğrudan kesilebilir.

Duyusal Sinirlerde EMG Neden Normal Çıkabilir?

Wartenberg sendromlu hastaların teşhis süreçlerinde en sık karşılaştığı ve tanısal çıkmaza girdikleri nokta, periferik sinir iletim hızlarını ölçen EMG testlerinin tamamen normal (temiz) çıkmasıdır.

• Yüzeyel Sensory Neuropathy Karakteri: Standart iğneli ve iletimli EMG testleri, kalın motor sinir liflerindeki ve büyük karpal tünel gibi statik alanlardaki iletim bloklarını yakalamakta çok başarılıdır. Ancak yüzeyel radial sinir (SRN), sadece ince ve yüzeyel duyusal liflerden (sensory-only) oluşur. Klasik EMG cihazlarının yüzeyel duyusal liflerdeki erken dönem iletim yavaşlamalarını ölçme duyarlılığı teknik olarak oldukça düşüktür.
• İntermittan (Aralıklı) Kompresyon Dinamiği: Sıkışma, karpal tüneldeki gibi 24 saat kesintisiz ve statik bir basınç altında gerçekleşmez. Sinir sadece ön kol pronasyona gittiğinde ve el bileği büküldüğünde iki kas tendonu arasında sıkışır. Hasta EMG laboratuvarında elini tamamen gevşetip anatomik pozisyonda uzattığında sinir üzerindeki mekanik bası ortadan kalkar ve iletim hızları normal ölçülür.
• Radyolojik Çözüm: EMG’nin normal olması, özellikle erken evre veya intermittan (aralıklı) kompresyon içeren yüzeyel duyusal nöropatilerde beklenen bir durumdur. Dolayısıyla normal bir EMG raporunun varlığı Wartenberg sendromu teşhisini kesinlikle dışlatmaz; tanıda klinik muayene belirleyici rol oynar. EMG’nin yetersiz kaldığı bu tanısal boşlukta, Yüksek Çözünürlüklü Dinamik Ultrasonografi sinirin fasyal exit zone’daki (çıkış bölgesindeki) fokal kalınlaşmasını ve ödemini net bir şekilde gösterebilir.

Wartenberg Sendromunda Klinik Provokasyon Testleri

Duyusal sinirlerdeki yüksek iğneli EMG yalancı negatifliği göz önüne alındığında, teşhisin esas yükü muayene masasında yapılan spesifik klinik provokasyon (tetikleme) manevralarının üzerindedir. Wartenberg sendromunda el cerrahı şu test bataryasını uygular:

• Tinel Sign Over SRN (Yüzeyel Radial Sinir Üzerinde Tinel Bulgusu): Ön kol alt 1/3’lük bileşke hattına, yani sinirin kas derinliğinden çıkıp yüzeyelleştiği fascial exit zone (fasyal çıkış bölgesi) üzerine seri perküsyon (ardışık hafif vuruşlar) uygulanır. Testin pozitif olması durumunda, başparmak arkasına ve el sırtına doğru yayılan ani bir elektriklenme ve dizestezi (anormal duyusal algı) tetiklenir.
• Finkelstein Mimicry (Finkelstein Yanılsaması ve Ayrımı): Klinisyenin başparmağa traksiyon ve ulnar deviasyon uyguladığı gerçek Finkelstein testinde (ya da başparmağın avuç içine alınıp el bileğinin ulnar deviasyona getirildiği Eichhoff varyantında) De Quervain şüphesi değerlendirilir. Bu manevralar SRN’yi de germek suretiyle sıkıştırdığından Wartenberg sendromunda da pozitif sonuç verebilir.
  • Ayrım Mekanizması: Eğer el bileği ulnar deviasyona getirildiğinde ağrı uyanıyorsa ve buna ek olarak başparmak eklemi pasif olarak serbest bırakılmasına rağmen el sırtındaki yanma ve elektriklenme hissi devam ediyorsa, bu durum bir mekanik tenosinovit değil, SRN irritasyonu lehinedir. Finkelstein manevrası sırasında nöropatik elektriklenmenin el sırtına yayılması, tendon kaynaklı ağrıdan ayrımda kritik değerdedir.
• Resisted Pronation Test (Dirençli İçe Döndürme Testi): Hasta el bileğini büküp ön kolunu içe döndürmeye (pronasyon) çalışırken hekim bu harekete direnç uygular. Kasların kasılmasıyla dar fibro-fasyal geçit üzerindeki kompresyon artar; el sırtındaki nöropatik ağrının şiddetlenmesi Wartenberg sendromunun en net dinamik göstergelerinden biridir.

Yüksek Çözünürlüklü Periferik Sinir Görüntüleme Yöntemleri

Klinik şüpheyi objektif kanıtlarla desteklemek ve özellikle ameliyat öncesi haritalandırma yapmak için modern periferik sinir radyolojisinden faydalanılır.

Dinamik Ultrasonografi (USG) ve Fasyal Sıkışma Analizi

Yüksek çözünürlüklü ultrason, sinirin yumuşak doku içindeki seyrini dinamik olarak izlememizi sağlar:

• Real-Time Değerlendirme: Hasta el bileğini ulnar deviasyona ve pronasyona getirirken, sinirin brachioradialis ile ECRL kas tendonları arasında sıkışma anı ve maruz kaldığı fasyal kompresyon canlı ve real-time olarak değerlendirilir.
• Nerve Swelling ve Yapısal Değişimler: Sıkışma alanının hemen gerisinde yüzeyel radial sinir çapında meydana gelen anormal genişleme, ödem, epinöral (sinir kılıfı) kalınlaşma ve fasiküler soluklaşma alanları ultrason altında milimetrik olarak raporlanır. Sinirin tam sıkışma noktasında kum saati (hourglass) daralması izlenebilir.

MR Nörografi (Magnetic Resonance Neurography) Kriterleri

Standart el bileği veya boyun MR incelemeleri, bu son derece ince duyusal yapıyı göstermekte çoğu zaman sınırlı bilgi sağlar. Sadece periferik sinir liflerini tarayan MR Nörografi ise anatomik defektleri netleştirir:

• Intranöral Ödem Kanıtı: Ön koldan el bileğine geçiş zonunda sıkışan yüzeyel radial sinir liflerinde T2 ağırlıklı kesitlerde anormal sinyal artışı (T2 hiperintensite) izlenir. Bu durum, sinir liflerindeki fokal inflamasyonun ve kronik nörit tablosunun objektif bir göstergesidir.

Ameliyatsız Tedavi Protokolleri

Kalıcı aksonal hasarın yerleşmediği, ağrının tolere edilebilir düzeyde olduğu erken ve orta evre Wartenberg sendromu vakalarında öncelik her zaman cerrahi dışı yöntemlerdedir.

Korumalı Gece Atellemesi (Splinting) ve Koruma

• Nötral Pozisyonlama: El bileğini ve başparmağı hafif ekstansiyonda (arkaya bükülü) ve nötral pozisyonda tutan özel el-bilek splintleri (atelleri) önerilir. Amaç, uyku esnasında el bileğinin kontrolsüz fleksiyon ve pronasyona gitmesini engelleyerek sinir üzerindeki mekanik makaslama basıncı dengesini gece boyunca sıfırlamaktır.
• Harici Basıların Eliminasyonu: Hastanın sıkı kol saati, metal bileklik, kelepçe, sıkı bandaj veya ağır iş eldivenleri kullanmasından kaçınılmalıdır. Giysilerin manşet kısımlarının gevşek olması harici irritasyonu azaltır.

Nörodinamik Sinir Kaydırma Protokolü

Fizik tedavi sürecinde yüzeyel radial sinirin çevre fasyal dokulara yapışmasını önlemek adına spesifik mobilizasyon egzersizleri planlanır:

• Longitudinal Mobilizasyon: Boyun, omuz ve el bileği hareketlerinin koordineli senkronizasyonuyla yüzeyel radial sinirin dar fibro-musküler tünel içindeki boylamsal kayma hareketi (nerve flossing) uyarılır.
• Klinik Uyarı: Siniri doğrudan germek liflerdeki iskemiyi ve kompresyonu artırabileceğinden, bu egzersizler asla agresif traksiyon şeklinde değil, tamamen minimal tensiyon prensibiyle, siniri tünel içinde pürüzsüzce mobilize edecek şekilde hassasça uygulanmalıdır.

Ultrason Eşliğinde Perinöral Hidrodiseksiyon

Ultrason eşliğinde hidrodiseksiyon, seçilmiş ve dirençli vakalarda değerlendirilebilecek yardımcı bir ameliyatsız tedavi seçeneğidir.

Hidrolik Disseksiyon Mekanizması: Yüksek çözünürlüklü ultrason kılavuzluğunda, yüzeyel radial sinirin tam sıkışma noktasına (fascial exit zone) mikro-iğnelerle girilir. Sinirin doğrudan içine enjeksiyon yapmaktan (intranöral enjeksiyondan kesinlikle kaçınılarak) sinir kılıfının etrafındaki fasyal plana özel bir sıvı karışımı zerk edilir. Sıvının yarattığı hidrolik basınçla, siniri çevre dokulara bağlayan mikroskobik perinöral yapışıklık planları hidrolik güçle ayrılır. İnflamasyonun çok yoğun olduğu inatçı vakalarda bu karışıma düşük doz kortikosteroid eklenerek lokal nörit hızlıca kontrol altına alınır.

Yüzeyel radial sinir anatomik olarak son derece ince ve dallanmaya meyilli bir yapıdadır. Bu nedenle işlem, ileri düzeyde deneyimli periferik sinir ultrasonografisi bilgisi ve iğne hakimiyeti gerektirir.

Wartenberg Sendromunda Cerrahi Endikasyonlar

Her ne kadar hastaların büyük bir kısmı konservatif tedaviden fayda görse de, belirli klinik kırmızı bayrakların varlığında kalıcı nöropatik hasarları ve kronik ağrı sendromlarını engellemek adına cerrahi dekompresyon (sinir rahatlatılması) kararı alınmalıdır. Net cerrahi endikasyonlar şunlardır:

• Refrakter Allodynia (Dirençli Allodini): Cilde en ufak dokunmanın bile hastada günlük yaşam aktivitelerini imkansız kılan keskin nöropatik ağrılar yaratması.
• Konservatif Tedavi Başarısızlığı: En az 3 ila 6 aylık nitelikli splintleme, ilaç tedavisi, sinir kaydırma egzersizleri ve hidrodiseksiyon protokollerine rağmen semptomlarda gerileme sağlanamaması.
• Kronik Nörit Bulvuları: Sinir hattı boyunca kalıcı, sızlayıcı ve geçmeyen inflamasyon tablosunun yerleşmesi.
• Persistent Dysesthesia ve Yaşam Kalitesi Kaybı: Hastanın mesleğini yapmasını engelleyen, uyku kalitesini bozan ve elini fonksiyonel olarak kullanmasını sınırlayan kalıcı, anormal duyusal algı (dizestezi) varlığı.

Cerrahi Teknik: Yüzeyel Radial Sinir Eksplorasyonu ve Fasyal Gevşetme

Konservatif tedavi protokollerine yanıt vermeyen, refrakter allodini ve persistent dizestezi nedeniyle yaşam kalitesi ileri derecede bozulan hastalarda cerrahi dekompresyon (sinir rahatlatılması) endikasyonu doğar. Yüzeyel radial sinir (SRN) cerrahisinde başarı, sinirin aşırı hassas yapısını koruyan ve iyatrojenik nörom riskini minimalize etmeyi amaçlayan titiz nöroliz tekniklerine dayanır:

İnsizyon ve Skardan Kaçınma Stratejisi

• Lazy-S İnsizyon: El bileği dış-yan (radyal stiloid) bölgesinde, sinirin anatomik trasesini dik açıyla kesmeyen, hafif kavisli bir “lazy-S” insizyon hattı tercih edilir.
• Skar Dokusu ve Hiperestezi Koruması: Düz ve dikey kesiler, iyileşme döneminde sert bir nedbe dokusu (cicatricial kontraktür) oluşturarak yüzeyel radial siniri bu skar dokusunun içine hapsedebilir. Bu durum ameliyat sonrası operasyon bölgesinde aşırı hassasiyete (hiperestezi) yol açacağından, cilt ve cilt altı dokular sinir dallarına paralel olarak, künt diseksiyonla geçilir. Diseksiyon esnasında yüzeyel sinir dallarının aşırı traksiyonundan (gerilmesinden) kesinlikle kaçınılmalıdır.

Fasyal Gevşetme ve Sinir Serbestleştirilmesi

• Tünelin Açılması: Cilt altı planı geçildikten sonra, sinirin brachioradialis (BR) ve extensor carpi radialis longus (ECRL) kas tendonlarının arasından çıktığı fasyal geçiş zonu (fascial exit zone) ekspoze edilir.
• Dekompresyon: Siniri bu tünel içinde boğan restriktif fibrotik fasyal kılıf ve gergin bantlar sinir trasesi boyunca uzunlamasına tamamen insize edilir (kesilir). Böylece ön kol dönme hareketleri esnasında sinirin maruz kaldığı dinamik makaslama basıncı tamamen ortadan kaldırılır.

Eksternal Nöroliz (External Neurolysis) ve İntraoperatif Muayene

• Hourglass Deformitesi Analizi: Serbestleştirilen sinir gövdesi boyunca mikroskop veya cerrahi büyüteç (loupe) altında ilerlenir. Sıkışma noktasında gelişen kum saati daralması (hourglass deformity) kontrol edilir.
• Epinöral Serbestleştirme: Eğer sinirin dış kılıfında çevre dokulara bağlı yoğun nedbeleşme (epinöral fibrozis) ve fasiküler soluklaşma mevcutsa, sinir kılıfına zarar vermeden çevre yapışıklıklar mikro-makaslar yardımıyla temizlenir (eksternal nöroliz). İntraoperatif süreçte internal nöroliz çoğu vakada gerekli değildir ve fasiküler yaralanma riski nedeniyle oldukça dikkatle değerlendirilmelidir. Sinirin fibro-fasyal geçitte pürüzsüzce kaydığı doğrulanarak operasyon tamamlanır.

Tıbbi Müdahaleye Bağlı Wartenberg Sendromu

Wartenberg sendromu sadece tekrarlayıcı mekanik zorlanmalardan kaynaklanmaz; el cerrahisi pratiğinde tıbbi ve cerrahi girişimler sonrasında en sık yaralanan duyusal yapılardan biri yüzeyel radial sinirdir. Sıradan içeriklerden ayrılan bu klinik iyatrojenik (medikal uygulama kaynaklı) hasarlar şu durumlarda tetiklenebilir:

• IV Kateter ve Damar Yolu Girişimleri: El bileğinin dorsal radial yüzündeki yüzeyel venlerden (Vena cephalica) kan alınırken veya damar yolu açılırken körlemesine yapılan iğne manipülasyonları sinir yaralanması başlatabilir.
• El Bileği Artroskopisi Portalleri: Kapalı el bileği ameliyatlarında açılan cerrahi portallar yüzeyel radial sinirin hemen komşuluğundadır; titiz diseksiyon yapılmadığında sinir doğrudan kesilebilir.
• Kelepçe ve Sıkı Alçı Uygulamaları: Adli vakalardaki sıkı kelepçe basısı veya ortopedik tedavilerde uygulanan, radial stiloidi bası altında bırakan sıkı ön kol alçıları sinir üzerinde akut kompresif iskemi yaratır.
• De Quervain Enjeksiyonları ve Cerrahi Skar: Tendon kılıfı yerine çok yüzeyel yapılan kortizon enjeksiyonları cildi atrofiye uğratarak siniri korumasız bırakır. Ayrıca De Quervain ameliyatı sonrasında bölgede gelişen agresif cerrahi skar dokusu siniri ikincil olarak tuzaklayabilir.

Wartenberg Sendromu Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Wartenberg sendromunun teşhisinde geç kalınması veya cerrahi aşamaya gelmiş vakaların ihmal edilmesi, kalıcı komplikasyonlara yol açar:

• Persistent Allodynia (Kalıcı Allodini): Sinir kılıfındaki kronik nörit ve mikrovasküler iskemi zamanla merkezi sinir sisteminde bir ağrı hafızası yaratarak santral sensitizasyona yol açar. Bu aşamadan sonra el sırtına en ufak bir rüzgar esmesi veya su değmesi bile kalıcı, sızlayıcı ve şiddetli nöropatik ağrıya dönüşebilir.
• Ağrılı Nörom (Neuroma) Oluşumu: Kronik basıya veya iyatrojenik yaralanmalara maruz kalan duyusal sinir uçları, kontrolsüz bir tamir fazına girerek ağrılı birer sinir yumağına (nörom) dönüşebilir. Nörom ağrıları, periferik sinir cerrahisinin tedavisi en zor ve refrakter mekanik ağrı kalıplarından biridir.
• Kronik Nöropatik Ağrı Sendromu: Hastanın elini poşet taşımak, kapı kolu çevirmek veya direksiyon tutmak gibi en basit günlük işlerde bile kullanamamasına neden olan, uyku kalitesini olumsuz etkileyen dirençli bir ağrı tablosu el bileğine yerleşir.

Referanslar

1. Lanzetta M, Foucher G. “Entrapment of the superficial branch of the radial nerve (Wartenberg’s syndrome): a report of 52 cases.” Int Orthop. 1993;17(6):342–345.
2. Shields LBE, Iyer VG, Zhang YP, Shields CB. “Etiological study of superficial radial nerve neuropathy: series of 34 patients. “Front Neurol. 2023;14:1175612.
3. Knutsen EJ, Calfee RP. “Uncommon upper extremity compression neuropathies.” Hand Clin. 2013;29(3):443–453.
4. Kong J, Matthewson G, Clark T. “Wartenberg’s syndrome: a case of ultrasound revealing a diagnosis missed by electromyography with hydrodissection offering pain relief and functional recovery. “PMC12369276. (2025)

Wartenberg Sendromu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

UYARI: Bu içerik, el cerrahisi ile ortopedi ve travmatoloji alanında genel bilgilendirme sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Burada yer alan bilgiler tanı koyma veya tedavi planlama amacı taşımaz. Her hastanın klinik durumu farklıdır ve kesin tanı, fizik muayene, görüntüleme yöntemleri ve uzman hekim değerlendirmesi ile konulmalıdır. Sağlık sorunlarınız için mutlaka yetkili bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.

Son Güncellenme Tarihi:20.05.2026