Yeni doğan bir bebeğin elinde normalden fazla parmak bulunması, tıbbi literatürde Polidaktili olarak tanımlanır ve en sık karşılaşılan doğuştan (konjenital) el anomalilerinden biridir.
Ebeveynler için endişe verici bir görüntü olsa da, polidaktili; doğru cerrahi zamanlama ve mikrocerrahi tekniklerle tedavi edildiğinde, el fonksiyonları ve estetiği açısından mükemmel sonuçlar alınan bir durumdur.
Görülme Sıklığı ve Etyoloji
Epidemiyolojik çalışmalara göre polidaktilinin görülme sıklığı her 10.000 canlı doğumda yaklaşık 23,4‘tür. Durum, anne karnındaki gelişim sırasında el taslağını oluşturan Apikal Ektodermal Çıkıntı (AER) ile Mezoderm arasındaki sinyal dengesizliğinden kaynaklanır.
- Genetik Faktörler: Özellikle postaksiyel tiplerde otozomal dominant geçiş (ailevi yatkınlık) sık görülür.
- Sendromik Birliktelikler: Polidaktili bazen Ellis-van Creveld veya Bardet-Biedl gibi sendromların bir parçası olabilir. Bu nedenle detaylı bir pediatrik muayene şarttır.
Klinik Sınıflandırma: Fazla Parmak Nerede?
Polidaktili, fazla parmağın anatomik konumuna göre üç ana gruba ayrılır. Tedavi protokolü bu sınıflandırmaya göre belirlenir.
- Preaksiyal Polidaktili (Radyal): Başparmak tarafında fazlalık. (Beyaz ırk ve Asyalılarda daha sık; 1/3.000).
- Postaksiyel Polidaktili (Ulnar): Küçük parmak tarafında fazlalık. (Afroamerikalılarda 10 kat daha sık; 1/143).
- Merkezi Polidaktili: İşaret, orta veya yüzük parmağında fazlalık (En nadir form, genellikle sindaktili ile birliktedir).
Başparmak Duplikasyonu (Preaksiyal Polidaktili)
Başparmak, el fonksiyonlarının %50’sini üstlendiği için buradaki fazlalıklar basit bir eksizyonla değil, hassas rekonstrüksiyonla ele alınmalıdır.
Wassel-Flatt Sınıflandırması
Cerrahi planlama, kemik tutulum seviyesine göre yapılan Wassel Sınıflandırması‘na dayanır:
- Tip IV: En yaygın tiptir (%43). Proksimal falanksın (kök kemiğinin) çift olmasıdır.
- Tip VII: Üç falankslı başparmak (Triphalangeal thumb). Genellikle sendromik geçişlidir.
Dikkat: Pollex Abductus Deformitesi
Bazı vakalarda tendonlar (FPL ve EPL) anormal gelişerek kemikler arasında çapraz bağlantılar kurar. Bu durum, parmakta “Z” deformitesine (açısal bozukluk) yol açar. Cerrahi sırasında bu tendonların doğru hizalanması (rebalans) hayati önem taşır.
Küçük Parmak Duplikasyonu (Postaksiyel Polidaktili)
İki alt tipte incelenir:
- Tip A: Tam gelişmiş, kemik iskeleti olan ve eklem yapan parmak.
- Tip B: Kemik içermeyen, sadece ince bir deri sapı ile bağlı rudimenter (gelişmemiş) parmak dokusu.
Cerrahi Tedavi: Zamanlama ve Teknikler
Tedavinin amacı, sadece fazla dokuyu uzaklaştırmak değil; geride kalan parmağın stabilitesini, hareket açıklığını ve büyüme potansiyelini korumaktır.
Ameliyat Zamanlaması
İdeal cerrahi zamanlama, anestezi riskinin azaldığı ve el yapılarının büyüdüğü 12-18. aylar arasıdır. Okul çağından önce tamamlanması, çocuğun psikososyal gelişimi açısından önerilir.
Cerrahi Yöntemler
1. Basit Ligasyon (Boğma)
Sadece Tip B Postaksiyel (saplı) polidaktililerde, yenidoğan döneminde uygulanabilir. Ancak kök kısmında sinir kalıntısı (nöroma) riski nedeniyle günümüzde cerrahi eksizyon daha çok tercih edilmektedir.
2. Rekonstrüksiyonlu Eksizyon (Dominant Parmak Korunur)
En sık uygulanan yöntemdir. Hipoplazik (zayıf) olan parmak alınırken, o parmağa ait sağlam bağlar (kollateral ligamanlar) ve kaslar korunarak dominant parmağa transfer edilir.
- İşlem: Raket insizyonu ile girilir, periosteal flep ile bağlar onarılır.
3. Bilhaut-Cloquet Prosedürü (Birleştirme)
Eğer her iki başparmak da hipoplazik (çok ince) ise, ikisinin de orta kısımları çıkarılıp, dış parçaları birleştirilerek tek bir kalın parmak oluşturulur.
- Riskler: Eklem sertliği ve tırnak plağında deformite (tırnak ortasında çizgi) riski taşır.
Ameliyat Sonrası Bakım ve İyileşme
- Anestezi: İşlem genel anestezi altında yapılır.
- Hastane Yatışı: Genellikle günübirlik cerrahidir veya 1 gece yatış gerektirir.
- Alçı/Atel: Bağ onarımı yapılan bölgeyi korumak için el, 3-4 hafta süreyle dirsek üstü alçı veya atelde tutulur.
- İyileşme: Cilt dikişleri genellikle kendiliğinden eriyen tiptedir. 4. haftadan sonra aktif harekete izin verilir.
- Komplikasyonlar: Nadiren enfeksiyon, skar dokusu, eklem sertliği veya büyüme plağı hasarına bağlı deformiteler görülebilir.
Referanslar
- Manske PR. Treatment of duplicated thumb. J Hand Surg Am. 1989.
- Wassel HD. The results of surgery for polydactyly of the thumb. Clin Orthop Relat Res. 1969.
- Flatt AE. The Troublesome Thumb. The Care of Congenital Hand Anomalies. 1994.
- Ezaki M. Radial Polydactyly. Hand Clin. 1990.
- Watson BT, Hennrikus WL. Postaxial Type B Polydactyly Prevalence and Treatment. J Pediatr Orthop. 1997.
Polidaktili Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Bebeklerde polidaktili ameliyatı ne zaman yapılmalı?
İdeal zamanlama, anestezi risklerinin azaldığı ve el anatomisinin belirginleştiği 12 ile 18. aylar arasıdır.
Fazla parmak ameliyatı riskli mi?
Deneyimli bir el cerrahı tarafından yapıldığında başarı oranı çok yüksektir. Nadiren enfeksiyon veya hareket kısıtlılığı görülebilir.
Ameliyat sonrası iz kalır mı?
Her cerrahi işlem iz bırakır ancak el cerrahisinde kesiler, elin doğal katlantı çizgilerine gizlenerek izin minimum görünmesi sağlanır.
Ameliyat sonrası el fonksiyonları normal olur mu?
Evet. Bağ onarımı ve tendon transferi doğru yapıldığında, çocuk elini yaşıtları gibi farksız kullanabilir.
UYARI: Bu içerik, el cerrahisi ile ortopedi ve travmatoloji alanında genel bilgilendirme sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Burada yer alan bilgiler tanı koyma veya tedavi planlama amacı taşımaz. Her hastanın klinik durumu farklıdır ve kesin tanı, fizik muayene, görüntüleme yöntemleri ve uzman hekim değerlendirmesi ile konulmalıdır. Sağlık sorunlarınız için mutlaka yetkili bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.
Son Güncellenme Tarihi: 11.06.2026
